Polski Komitet Badań Polarnych - arktyka.org

Arktyka.org - Serwis o małych ludach Północy

Serwis o Małych Ludach Północy

Jesteś autorem tekstu?
Chcesz zamieścić artykuł?
Skontaktuj się »


Projekty - Polskie


Komitet Badań Polarnych
przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk

Działalność organizacyjna.

1. Zebrania plenarne

W 2008 roku odbyły się dwa plenarne zebrania KBP PAN:
Zebranie 23 maja 2008 roku - posiedzenie odbyło się na Uniwersytecie Wrocławskim podczas XXXII Międzynarodowego Sympozjum Polarnego. Na posiedzeniu omówiono najważniejsze sprawy dotyczące międzynarodowych spotkań polarnych, w jakich wzięli udział lub planują wziąć udział polscy reprezentanci. Omówiono sprawę posiedzeń Arctic Council oraz konferencji w sprawie nowego Traktatu Arktycznego i eksploatacji bogactw naturalnych, jak również żeglugi w Arktyce. Uczestników posiedzenia zapoznano zagadnieniami, jakie zostaną poruszone na tegorocznym posiedzeniu SCAR oraz towarzyszącej konferencji SCAR / IASC IPY Open Conference w St. Petersburgu. Omówiono sprawę tegorocznego spotkania HAIS - 5. Zrelacjonowano posiedzenie SSF (Svalbard Science Forum), jakie odbyło się w bieżącym roku w Longyer-Byen (Svalbard). Drugą część posiedzenia poświęcono najważniejszym kwestiom dotyczącym reorganizacji KBP.
Zebranie 20 listopada 2008 roku - podczas zebrania sprawozdano z konferencji organizowanych pod patronatem KBP PAN w 2008 r. Omówiono przygotowania do Workshop on Progress in Polar Research - Workshops on Progress in Polish Polar Research: "Nature of response of Arctic glaciers to climate warming". Przewodniczący Komisji KBP sprawozdali z prac Komisji w 2008 r. oraz z aktywności polskich zespołów naukowych w IPY (w zakresie obszaru działań Komisji) - element sprawozdania narodowego do PO IPY. Sprawozdano z działalności Komitetu na forum międzynarodowym. Omówiono sprawy wydawnicze oraz sprawy dotyczące wystawy "Polacy w Badaniach Polarnych" w Muzeum Narodowym w Szczecinie. Omówiono zagadnienia dotyczące stron internetowych KBP i IPY. Omówiono plan działań na 2009 rok.

2. Posiedzenia Prezydium Komitetu Badań Polarnych PAN

W roku 2008 odbyło się jedno robocze spotkanie Prezydium KBP PAN:
4 kwietnia 2008 roku - na spotkaniu omówiono składy Komisji KBP i plan ich działania. Omówiono również sprawy wydawnicze (Polish Polar Research, Biuletyn Polarny, tom sympozjalny). Dokładnie zapoznano uczestników z planami dotyczącymi tegorocznego Sympozjum Polarnego we Wrocławiu ( program sympozjum, udział KBP, Posiedzenie Plenarne Komitetu). Omówiono posiedzenie HAIS-5 w Polsce (Heads of Arctic IPY Secretariats). Uwagę poświęcono problemowi konsolidacji środowiska polarnego w Polsce - sprawa Narodowego Centrum Badan Polarnych. Omówiono sprawy dotyczące Międzynarodowego Seminarium KBP w Warszawie. Poruszono inne sprawy bieżące.

3. Sprawozdania z działalności Komisji przy KBP PAN

Sprawozdania z działalności Komisji przedstawiono w pierwszej tabeli na dole strony. Jako drugą tabelę dołączono apel dr hab. Bronisława Wojtunia (Komisja Badań Arktyki) "Ochrona przyrody w rejonie Polskiej Stacji Polarnej IGF PAN w Hornsundzie".

Lodowe wybrzeża Grenlandii
foto: Krzysztof Rybicki


























Działalność naukowa.

1. Konferencje Naukowe

W 2008 roku odbyły się następujące konferencje naukowe:
• XXXII Międzynarodowe Sympozjum Polarne "IV Międzynarodowy Rok Polarny" 23-24 maja 2008, Uniwersytet Wrocławski, Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego - dr Jerzy Pereyma. Uczestnicy: 168 uczestników z kraju i zagranicy (Norwegia, Wielka Brytania, Luksemburg, Czechy, Bułgaria) w tym 66 gości (polarnicy, lekarze, prawnicy, podróżnicy, alpiniści). Na Sympozjum wygłoszono 32 referaty (język angielski, język polski), zaprezentowano 74 postery, odbyła się 1 prelekcja popularno-naukowa Kapitana ŻW Henryka Wolskiego oraz wystawa fotografii polarnej Andrzeja Raja. Efektem są następujące publikacje: 1 monografia (4 rozdziały, 28 oryginalnych, recenzowanych artykułów), ss. 236, oraz 1 skrypt (62 komunikaty naukowe). Artykuły do druku recenzowało 9 recenzentów. Przy okazji Sympozjum odbyło się Zebranie Plenarne Komitetu Badań Polarnych oraz Zebranie Klubu Polarnego PTG.
• Międzynarodowa konferencja - Workshop on Progress in Polar Research, Progress in Polish Polar Research, "Nature of response of Arctic glaciers to climate warming" combined with Meeting of the Working Group of the PolarCLIMATE proposal consortium of the Europolar-Era Net. Warszawa, 27-30 listopada 2008. Zorganizowana we współudziale z Instytutem Geofizyki PAN oraz Uniwersytetem Śląskim, Wydział Nauk o Ziemi. Uczestniczyły w niej 42 osoby (w tym 14 z zagranicy: Finlandia, Hiszpania, Holandia, Islandia , Niemcy, Norwegia, Rosja, Szwecja, Svalbard, przedstawiciel European Polar Board, przedstawiciel Svalbard Science Forum), wygłoszono 24 referaty, z których część rekomendowano do publikacji w Polish Polar Research.

2. Działalność wydawnicza Komitetu

W ramach działalności wydawniczej Komitet wydaje regularnie czasopismo w języku angielskim "Polish Polar Research" (kwartalnik), który wszedł w roku 2007 na tzw. "listę filadelfijską", a w punktacji MNiSW uzyskalo 10 punktow. Polish Polar Research jest indeksowany przez Science Citation Index Expanded, Journal Citation Reports/Science Edition, Biological Abstracts, BIOSIS Previews, Cold Regions Bibliography, Antarctic Literature, Geological Abstracts, Polish Scientific Journals Contents - Agricultural and Biological Sciences i Zoological Record.
W roku sprawozdawczym wydano wolumin 29, zeszyty 1,2,3, 4. W sumie opublikowano 25 artykułów (są również dostępne w wersji elektronicznej):
    • Polish Polar Research vol. 29, nr 1 / 2008, nakład: 200 egzemplarzy.
    • Polish Polar Research vol. 29, nr 2 / 2008, nakład: 200 egzemplarzy.
    • Polish Polar Research vol. 29, nr 3 / 2008, nakład: 200 egzemplarzy.
    • Polish Polar Research vol. 29, nr 4 / 2008, nakład: 200 egzemplarzy.
W styczniu 2008 odbyło się w Łodzi posiedzenie Editorial Board z udziałem Przewodniczącego Komitetu Badań Polarnych PAN, na którym szczególna uwagę zwrócono na stałe aktywizowanie polskiego środowiska naukowego do publikowania w Polish Polar Research. Dokonano także przeglądu aktywności publikacyjnej, recenzyjnej i organizacyjnej Członków Rady Redakcyjnej, zalecając Komitetowi Badań Polarnych podjęcie kroków odnośnie dokonania zmian w składzie Rady.
Drugim czasopismem pod auspicjami Komisji Meteorologii i Klimatologii Komitetu są wydawane w języku polskim "Problemy Klimatologii Polarnej" (rocznik).

3. Aktywność międzynarodowa Komitetu

Komitet Badań Polarnych PAN przy współpracy Uniwersytetu Śląskiego i Uniwersytetu Jagiellońkiego (gospodarza miejsca spotkania) zorganizował prestiżowe spotkanie HAIS - 5 - Heads of Arctic and Antarctic IPY Secretariats w Krakowie, w dniach 26-27 maja 2008.
Hasłem działalności szefów narodowycg sekretariatów Międzynarodowego roku Polarnego jest zdanie: 'IPY - once in a lifetime opportunity'.
    W posiedzeniu uczestniczyli:
    - Finlandia: Kari Laine
    - Islandia: Ragnar Baldursson
    - IPY: Odd Rogne - Przewodniczący HAIS
    - Japonia: Hajime Ito
    - Norwegia: Olav Orheim
    - Rosja: Sergey Priamikov
    - Szwecja: Anders Clarhäll
    - SCAR: Colin Summerhayes - Dyrektor Wykonawczy
    - Polska:
    Alexander Guterch - Przewodniczący Komitetu Narodowego IPZ,
    Jacek Jania - Przewodniczący Komitetu Badań Polarnych PAN (Uniw. Śląski),
    Piotr Głowacki - Sekretarz Naukowy Komitetu Badań Polarnych PAN (Instytut Geofizyki PAN),
    Wiesław Ziaja - Członek Komitetu Badań Polarnych PAN (Uniw. Jagielloński)
Po powitaniu uczestników przez Dr. hab. Wiesława Ziaję, Zastępcę Dyrektora Instytutu Geografii UJ, w imieniu JM Rektora UJ, nastąpiły obrady. Sprawozdanie szczegółowe z obrad jest zamieszczone na stronie http://classic.ipy.org/national. W imieniu Komitetu Badań Polarnych PAN Jacek Jania przedstawił referat przeglądowy na temat polskich badań polarnych w czasie IV Międzynarodowego Roku Polarnego. Uwypuklił znaczenie polskich stacji polarnych w Arktyce (Hornsund, Svalbard) i w Antarktyce (Stacja im. Arctowskiego, King George Island). Dodatkowo podkreślił znaczenie szerokich badań oceanologicznych i geofizycznych morskich na Północnym Atlantyku (na SW od Svalbardu) oraz wokół Półwyspu Antarktycznego. Podkreślił, że Polska finansuje 17 projektów IPY, natomiast polscy badacze uczestniczą w ok. 40 międzynarodowych projektach IPY.
W czasie obrad przedstawiono sposoby organizacji i koordynacji badań polarnych w poszczególnych krajach, poczynając od Polski. Przedstawiciele Polski zreferowali toczącą się dyskusje i działania zmierzające do powołania centralnej jednostki organizacyjnej badań polarnych (Sekretariatu Polarnego, Centrum Polarnego lub Instytutu Polarnego). Przedstawiciele poszczególnych państw zaprezentowali narodowe systemy organizacji badań polarnych, ze szczególnym uwzględnieniem okresu IPY.
Głównym przedmiotem obrad kolejnych sesji HAIS-5 były zagadnienia dziedzictwa po IV Międzynarodowym Roku Polarnym (w szerokim aspekcie jego rozumienia) oraz dostępności i międzynarodowego udostępniania danych uzyskanych w czasie niezwykle wzmożonych badań podczas IPY. Zwrócono także uwagę na istotność współpracy międzynarodowej po zakończeniu IPY, ze szczególnym uwzględnieniem podjętej w czasie IPY współpracy SCAR-IASC. Dyskusji poddane zostały także inne zagadnienia, jak informowanie polityków i społeczeństw o istotnych efektach badań polarnych, zwłaszcza IPY. Efekty prezentacji i dyskusji w czasie obrad HAIS-5 w postaci raportu z rekomendacjami zostały przez Przewodniczącego - Odda Rogne przedstawione IPY Joint Committee oraz Norweskiej Prezydencji Arctic Council.
Zorganizowanie w Krakowie posiedzenia HAIS było najpoważniejszym akcentem organizacyjnym i prestiżowym polskiego udziału w międzynarodowej organizacji całości Międzynarodowego Roku Polarnego 2007-2009. Uczestnicy ocenili zarówno organizację, atmosferę oraz efekty spotkania jako jedne z najbardziej owocnych w historii HAIS.

Biorąc pod uwagę bardzo istotne polskie interesy naukowe, polityczne i ekonomiczne, związane z polarnymi regionami Ziemi, Komitet Badań Polarnych przy Prezydium PAN prowadzi intensywne działania i utrzymuje stały kontakt z następującymi międzynarodowymi organizacjami polarnymi:

I. International Arctic Science Committee (IASC)

    Międzynarodowy Komitet Badań Arktyki
    • Wyniki współpracy:
    IASC - Międzynarodowy Komitet Badań Arktycznych jest organizacją pozarządową należącą do ICSU. Spotkania IASC odbywają się , w zależności od potrzeb, raz lub dwa razy w roku, z reguły przy okazji sesji naukowych organizowanych w ramach tzw. Tygodnia Arktycznego (Arctic Science Summit Week) lub posiedzeń Arctic Council (Rady Arktycznej). W 2008 r odbyło się spotkanie IASC w oraz w Tromso podczas obrad nieformalnej ministerialnej konferencji Rady Arktyki i Senior Arctic Officials (SAO). /sprawozdanie w załączniku 3/ Obydwa spotkania były zdominowane wydarzeniami związanymi z działaniami 4 Międzynarodowego Roku Polarnego.
II. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR)
    Komitet Naukowy Badań Antarktycznych
    • Wyniki współpracy:
    SCAR - Naukowy Komitet Badań Antarktyki jest organizacją pozarządową należącą do ICSU (International Council of Science). Polska została przyjęta do SCAR w 1978 r. SCAR odbywa spotkania co dwa lata.
    Ostatnie XXX Science Business Meetings (4-7 lipca 2008), SCAR/IASC IPY Open Science Conference (8-11 lipca odbyło się w St. Petersburgu, a SCAR Delegates Meeting (13-16 lipca) w Moskwie (sprawozdanie w załączeniu).
    Kolejne XXXI spotkanie SCAR odbędzie się Buenos Aires w Argentynie w sierpniu 2010 r. Polska opłaca roczną składkę do SCAR, która za rok 2009 (SCAR Member Category "D") wynosi 10,500 US$.
    Komitet Badań Polarnych PAN co roku przygotowuje raporty dla SCAR dotyczący polskich badań w Antarktyce (ostatni 2008 r.).
III. International Permafrost Association (IPA)
    Międzynarodowa Asocjacja Zmarzlinoznawstwa
    • Wyniki współpracy:
    Komitet Narodowy ds. IPA utrzymuje kontakty z Prezydium, Rada Naukową i Komitetami Narodowymi innych państw zrzeszonych w IPA. Przekazywane były sprawozdania z działalności oraz informacje o konferencjach i programach naukowych. Informacje te są publikowane w biuletynie IPA "Frozen Ground", który jest nieodpłatnie przekazywany bibliotekom, instytucjom naukowym oraz członkom Komitetu Badań Polarnym i Prezydium PAN.
    Najściślejszy kontakt utrzymywano z University Courses on Svalbard (UNIS) w Longyearbyen na Spitsbergenie, Instytutem Polarnym w Tromso, Szwajcarskim Instytutem Badań Śniegu i Lawin w Davos, Instytutem Biologii Morza RAN w Murmańsku, Instytutem Geografii Uniwersytetu Stanu Delaware (USA), Wydziałem Geografii Uniwersytetu Zurych-Irchel, Uniwersytetem w Trondheim. Funkcję Komitetu Narodowego ds. IPA pełni Komisja Zmarzlinoznawstwa Komitetu Badań Polarnych przy Prezydium PAN.
    Przynależność Polski do International Permafrost Association znacznie ułatwia promocję osiągnięć nauki polskiej na forum międzynarodowym. Przynosi wiele korzyści takich jak dostęp do archiwów i baz danych systemów informacyjnych, możliwości dofinansowanie uczestnictwa w konferencjach międzynarodowych zwłaszcza młodych badaczy, nieodpłatne uzyskiwanie wydawnictw oraz materiałów konferencyjnych.

IV. Arctic Ocean Sciences Board (AOSB)
Arktyczna Rada Nauk Oceanologicznych

V. European Polar Board /European Science Foundation (EPB/ESF)
Europejska Rada Polarna przy Europejskiej Fundacji Nauki

VI. Forum of Arctic Research Operators (FARO)
Forum Operatorów Badań Arktycznych

VII. Council of Managers of National Antarctic Programs (COMNAP)
Rada Menadżerów Narodowych Programów Antarktycznych

VIII. Arctic Council (AC)
Rada Arktyczna

IX. Antarctic Treaty (AT)
Traktat Antarktyczny

X. International Polar Year Joint Committee (IPY JC)
Międzynarodowy Wspólny Komitet Roku Polarnego

Sprawozdanie z działalności w 2008 roku.

Nadrzędnym celem działań Komitetu Badań Polarnych w 2008 roku było:
• Zabezpieczenie udziału polskich instytucji naukowych w międzynarodowych programach zawiązanych z 4th International Polar Year (4IPY) - 4 Międzynarodowym Rokiem Polarnym 2007 - 2008 (MRP).
• Kontynuacja prowadzenia działalności wydawniczej na wysokim poziomie merytorycznym i edytorskim kwartanika "Polish Polar Research", znajdującego się na tzw."liście filadelfijskiej".

Komisja Badań Antarktyki

Członkowie Komisji kontaktowali się głównie podczas zebrań Redakcji PPR, Rady Naukowej ZBA, sympozjów i konferencji naukowych, a także spotkań związanych z projektami grantowymi.
Przygotowano i opublikowano lub oddano do druku, szereg artykułów naukowych w polskich i renomowanych zagranicznych.
Wygłoszono szereg referatów i prezentowano postery na międzynarodowych konferencjach. Szczególnie zaznaczył się duży udział polskich uczestników w konferencji SCAR/IASC IPY Open Science Conference, St. Petersburg July 8-11, 2008 "Polar Research - Arctic and Antarctic Perspectives in the International Polar Year" (polskie dokonania z obszaru Antarktyki przedstawiono na ok. 10 posterach).
W czerwcu (23) br. w Ambasadzie Włoskiej odbyła się bilateralna konferencja nt. badań antarktycznych z zakresu biologii. Ze strony polskiej wygłoszono 7 referatów naukowych.
Podczas XXXII Międzynarodowego Sympozjum Polarnego we Wrocławiu (23 - 24 maja) członkowie sekcji wygłosili referaty plenarne, a także przedstawili postery dotyczące tematyki antarktycznej. Badacze polscy realizowali w Antarktyce wiele projektów badawczych w ramach międzynarodowych programów IPY (m.in. ClicOPEN, AMES, ALIENS, ACE, ATMOPOL, ArcDivNet, EBA, GEOTRACES).
Realizowane były także zadania naszego Narodowego Programu Antarktycznego, głównie dotyczące badań monitoringowych.
Członkowie zajmowali się także popularyzacją wiedzy o Antarktyce (radio, TV, prasa, wykłady popularnonaukowe).
Kontynuowano współpracę z ośrodkami zagranicznymi (Indie, Rosja, Włochy, Ukrainy, Niemcy, Belgia).

Komisja Badań Arktyki

Posiedzenie Komisji odbyło się 24 października 2008 w Kudowej Zdrój, przy okazji zorganizowanych tam Warsztatów Projektów Badawczych Specjalnych MNiSZW Międzynarodowego Roku Polarnego 2007-2008. W posiedzeniu Komisji uczestniczyli członkowie Komitetu Badań Polarnych:

    - prof. dr hab. Jacek Jania, przewodniczący Komitetu
    - Prof. dr hab. Andrzej Witkowski, przewodniczący Komisji
    - dr hab. Piotr Głowacki, sekretarz Komitetu
    - dr Leszek Kolondra
    - dr hab. Krzysztof Migała
    - dr Jerzy Pereyma
    - prof. dr hab. Rajmund Przybylak
    - dr hab. Bronisław Wojtuń
Przewodniczący Komisji, prof. Andrzej Witkowski przedstawił porządek spotkania:
1. Problem antropopresji na zbiorowiska roślinne w okolicy Polskiej Stacji Polarnej (ref. B. Wojtuń).
2. Organizacja warunków pracy i zasad współżycia w Polskiej Stacji Polarnej (ref. A. Witkowski).
3. Problem baz danych i udostępniania wyników (ref. K. Migała).
4. Zasady opiniowania / rekomendowania kandydatów na kierowników grup zimujących w Polskiej Stacji Polarnej (ref. J. Jania).
Najważniejszym punktem spotkania był problem antropopresji na zbiorowiska roślinne w okolicy Polskiej Stacji Polarnej. Według słusznej oceny B. Wojtunia zagrożenia tundry arktycznej ze strony człowieka w rejonie PSP, w ostatnich latach dramatycznie narastające, wynikają z presji turystycznej oraz z faktu prowadzonych tu badań naukowych, jak też stałej obecności człowieka w obrębie stacji. Zniszczenia tundry wynikające z tego ostatniego przypadku są złem koniecznym trudnym do uniknięcia. Presja ze strony ruchu turystycznego może być zminimalizowana przez przyszłe uregulowania prawne zarówno ze strony Gubernatora Svalbardu, jak też PSP poprzez wyznaczenie szlaków (ścieżek) turystycznych nadzorowanych przez załogę Stacji. Pierwsze kroki w tym celu ze strony PSP już zostały podjęte w 2008 r. Presję wynikającą z prowadzenia badań należy znacznie ograniczyć poprzez odpowiednie planowanie badań, logistyki działań terenowych a nawet poprzez weryfikację projektów lub zadań badawczych planowanych do realizacji w rejonie PSP. (W załączeniu pełny raport B. Wojtunia oraz mapa z lokalizacją największej antropopresji).
Prof. A. Witkowski podniósł problem właściwej organizacji warunków pracy i funkcjonowania PSP, udostępnianej różnym zespołom badawczym w okresie lata. Zwrócono uwagę na fakt, że wzmożona aktywność wielu ośrodków badawczych w okresie IPY4 wyjątkowo utrudniała nie tylko właściwe warunki do pracy lecz także do odpoczynku. Aby zminimalizować utrudnienia postawiono wniosek o zwiększeniu wymagań w odniesieniu do zgłaszanych planów badawczych i pobytu w PSP i wprowadzenia zasady kwalifikowania grup regionalnych do korzystania z PSP.
W dalszej części spotkania podniesiono kwestię utworzenia wspólnej bazy danych pomiarowych, bibliograficznych i metadanych. Oceniono, że ze względu na cele niektórych projektów (doktoraty, habilitacje, monografie, umowy o współpracy) jest to kwestia trudna do rozwiązania. Zgodzono się, że mimo wielu zastrzeżeń baza taka powinna powstać a zasady dostępu do wyników badań powinny zostać określone.
Komisja pozytywnie zaopiniowała kandydaturę dr Sebastiana Sikory z Uniwersytetu Wrocławskiego do objęcia kierownictwa grupy zimującej 2009/10.

Komisja Ekologii Polarnej

Głównym zadaniem Komisji było wprowadzenie zespołu polskiego do międzynarodowych programów badań różnorodności biologicznej w Arktyce i Antarktyce oraz popularyzacja 4 Roku Polarnego.
Najważniejszym programem w tym zakresie jest Census of Marine Life, który ma dwa lokalne projekty:
Census of Antarctic Marine Liofe - CAML
Arctic Ocean Diversity - ArcOD
Profesor Jacek Siciński jest aktywnym członkiem CAML - organizował spotkanie tej grupy w Białowieży w czerwcu 2008 i brału dział w konferencji w ST. Petersburgu w lipcu 2008 prezentując prace polskie z Admiralty Bay.
Profesor Jan Marcin Węsławski, jest członkiem Steering Commitee ArcOD, brał udział w dwóch spotkaniach COML w USA.
Udział w obydwu projektach został dofinansowany przez Ministerstwo w ramach grantów na współpracę z projektami nie finansowanymi.
W ramach Festiwalu Nauki w Sopocie i Gdyni, wydrukowano dodatkowe ulotki informujące o Flagowych Miejscach Różnorodności - Hornsund i Admiralty Bay, zorganizowano sześć prelekcji dla szkół i wywiadów dla mediów (Telewizja Gdańsk, Radio Gdańsk, lokalna prasa).
Członkowie Komisji biorą udział w kilku projektach międzynarodowych badań różnorodności biologicznej i zmiany klimatu w Arktyce: MARICLIM, CLEOPATRA.
W ramach konkursu o projekty badawcze z Norweskiego Funduszu Naukowego, projekt zgłoszony przez członków Komisji "ALKEKONGE" uzyskał finansowanie na lata 2009-2010.
Ważnym elementem prac sekcji jest utrzymanie i rozbudowa strony domowej Narodowego Programu Polarnego część BIOSFERA oraz projektu All Taxa Biodiversity Inventory w Hornsundzie.

Komisja Geodezji i Informacji Geograficznej

W roku 2008 odbył się w St Petersburgu kolejny XXX SCAR Meeting. Tym razem z okazji IV Międzynarodowego Roku Polarnego spotkanie to było wspólne z IASC. Praca Komisji Geodezji i Informacji Geograficznej KBP PAN związana jest głównie z programem i działalnością dwóch grup ekspertów SCAR "Expert Grups": Geospatial Information - Geodesy (GIANT) i King George Island GIS Project (KGIS) w powstałym na poprzednim posiedzeniu SCAR w Hobart Standing Committee on Antarctic Geographic Information (SCAGI). W posiedzenia obydwu tych organizacji wziął udział dr inż. Jan Cisak finansowany przez Instytut Geodezji i Kartografii. Na posiedzeniu grupy GIANT z przewodnictwa tej grupy zrezygnował prof. Reinhard Dietrich a funkcję tę objął Gary Johnson z Geoscience Australia. Zakończono kilka projektów realizowanych w tej grupie, między innymi projekt dotyczący badania anten GNSS w warunkach polarnych pt.: "In situ GNSS Antenna Tests and Validation of Phase Centre Calibration Data" koordynowany przez dr Cisaka.
Kontynuowano dalej współpracę z Ukraińskim Centrum Badań Antarktyki. Do marca 2009 roku na stacji Ukraińskiej Akademii Nauk "Akademik Vernadski" będzie jeszcze pracowała permanentna stacja GPS wyposażona w odbiornik wypożyczony z Instytutu Geodezji i Kartografii. Dane z tej stacji przekazywane są regularnie do Instytutu i będą przedmiotem opracowania w ramach przygotowywanego grantu. Do kraju dotarł z opóźnieniem odbiornik GPS zainstalowany na słupie Jasnorzewskiego w stacji Arctowskiego. Dane będą przesłane do Centrum obliczeniowego IGS dla Antarktyki w Dreźnie i opracowane również w IGiK.
Członkowie Komisji rozpoczęli starania w celu wydania wspomnień doc Jerzego Jasnorzewskiego z czasu pionierskiej wyprawy na Spitsbergen w latach 1957/58. Książka prawdopodobnie ukaże się w marcu 2009 i będzie dobrym elementem uczczenia pięćdziesięciolecia stacji im Stanisława Siedleckiego w Hornsundzie jak też zakończenia IV Międzynarodowego Roku Polarnego.
W skład Komisji wchodzili przedstawiciele różnych ośrodków naukowych z całej Polski. Spotkania robocze Komisji odbywały się przy okazji zebrań Komitetu Badań Polarnych i jego Zarządu oraz różnych spotkań i sympozjów geodezyjnych.

Komisja Glacjologii Polarnej

Większość członków Komisji Glacjologii KBP PAN brała czynny udział w pracach Międzynarodowego Roku Polarnego. Dotyczy to w szczególności projektu GLACIODYN koordynowanego ze strony polskiej przez profesora Jacka Janię Przewodniczącego Komitetu Badań Polarnych PAN. Badania prowadzono głównie w oparciu o całoroczne i sezonowe polskie stacje polarne w Arktyce i w Antarktyce.
Wyniki badań zaprezentowane zostały na licznych konferencjach naukowych w kraju i zagranicą (m.in. : Sympozjum Polarne PTG we Wrocławiu, Obergul, Styczeń 2008). Na posiedzeniu Plenarnym Komitetu Badań Polarnych w dniu 20 listopada 2008 roku zaproponowano zorganizowanie w 2009 roku warsztatów glacjologicznych poświęconych zastosowaniu metod badania lodowców w badaniach zlodzeniach rzek. Warsztaty Glacjologiczne "Lodowe problemy rzek. Metody badawcze. Zapobieganie ujemnym skutkom" odbędą się lutym 2009 roku nad zbiornikiem stopnia wodnego "Włocławek".
Członkowie Komisji Glacjologii brali czynny udział (referaty-prezentacje) w "Worksop on Progress in Polar Research - Nature of response of Arctic glaciers to climate warming" w Warszawie w dniach 27-30 listopada 2008 roku.
Członkowie Komisji Glacjologii KBP PAN uczestniczyli w spotkaniu z władzami International Glaciological Society. Dyskutowano na temat możliwości powołania polskiego oddziału IGS. Jednym z warunków wg Generalnego Sekretarza IGS jest większy udział (członkowstwo) ludzi młodych. Pewną barierę stanowią to stosunkowo wysokie składki członkowskie.

Komisja Zmarzlinoznawstwa

Komisja Zmarzlinoznawstwa Komitetu Badań Polarnych przy Prezydium PAN, pełniąca funkcję Komitetu Narodowego ds.IPA zrealizowała następujące zadania zgodnie z planem na rok 2008:

    1. Utrzymywano formalne kontakty z Prezydentem, Zarządem i Sekretariatem IPA, także z Zespołem przygotowującym wybory na Ninth International Conference on Permafrost w Fairbanks (29.06-3.07.2008). Przekazano sprawozdanie z działalności w 2008 r. do druku we Frozen Ground , biuletynie International Permafrost Association;
    2. Komisja Zmarzlinoznawstwa /Komitet Narodowy ds.IPA była reprezentowana na dwu posiedzeniach Rady IPA ( w tym - na posiedzeniu sprawozdawczo-wyborczym) które odbyły się podczas IX International Conference on Permafrost obradującej w dniach: 29.06 - 3.07.2008 w Fairbanks na Alasce, przez dr Wojciecha Dobińskiego z Uniwersytetu Śląskiego, który czynnie uczestniczył w tej Konferencji;
    3. Współpraca z Klubem Polarnym PTG i Stowarzyszeniem Geomorfologów Polskich w zakresie organizacji konferencji krajowych i międzynarodowych (XXII Międzynarodowe Sympozjum Polarne, Wrocław, 23-24.05. 2008; VIII Zjazd Geomorfologów Polskich, Słupsk 10-13.09. 2008)
Współpraca z Zagranicą. Komisja Zmarzlinoznawstwa/Komitet Narodowy ds.IPA utrzymywała kontakty z prezydium, Radą Naukową i Komitetami Narodowymi innych państw zrzeszonych w IPA. Przekazywane były sprawozdania z działalności oraz informacje o konferencjach i programach naukowych. Informacje te są publikowane w biuletynie IPA "Frozen Ground", który jest nieodpłatnie przekazywany bibliotekom, instytucjom naukowym oraz członkom Komitetu Badań Polarnym i Prezydium PAN.
Komitet Narodowy ds. IPA utrzymuje kontakty z University Courses on Svalbard (UNIS) w Longyearbyen na Spitsbergenie, Instytutem Polarnym w Tromso, Szwajcarskim Instytutem Badań Śniegu i Lawin w Davos, Instytutem Biologii Morza RAN w Murmańsku, Instytutem Geografii Uniwersytetu Stanu Delaware (USA), Wydziałem Geografii Uniwersytetu Zurych-Irchel, Uniwersytetem w Trondheim.
Popularyzacja. Referaty członków Komisji na posiedzeniach towarzystw naukowych i wykładach uniwersyteckich (działalność nieewidencjonowana)
Działalność organizacyjna i inicjatywy ważne dla nauki polskiej.
Członkowie Komisji Zmarzlinoznawstwa /Komitetu Narodowego ds.IPA spotkali się podczas plenarnego Posiedzenia Komitetu Badań Polarnych we Wrocławiu w maju 2008. podczas Sympozjum Polarnego. W sprawach bieżących kontaktowano się drogą elektroniczną i telefoniczną. Omawiano kwestie związane z badaniami zjawisk peryglacjalnych na Spitsbergenie oraz w rejonach wysokogórskich Europy.

Komisja Meteorologii i Klimatologii Polarnej

W skład komisji (2008 rok) wchodzi 17 osób, czynnie, choć z różną aktywnością, działających na polu badawczym w zakresie meteorologii i klimatologii polarnej. W Komisji reprezentowane są praktycznie wszystkie polskie ośrodki naukowe, prowadzące badania w zakresie meteorologii i klimatologii polarnej. (UMK - 3 osoby, Uniwersytet Wrocławski - 2, Uniwersytet Śląski - 2, IMGW / Uniwersytet Gdański -1, UMCS - 1, UAM - 1, IGF PAN - 1, IO PAN - 1, Akademia Morska w Gdyni - 2 osoby). Nadto, Komisja ma jednego członka zagranicznego (prof. dr hab. P. Prošek, Uniwersytet Masaryka, Brno, CZ) oraz w jej skład wchodzi 2 emerytowanych, zasłużonych badaczy polarnych. Pełen spis członków Komisji można znaleźć pod adresem: http://ocean.am.gdynia.pl/kmikp/spis_czkmp.html
Komisja nadal prowadzi stronę www (adres: http://ocean.am.gdynia.pl/kmikp.html ), stanowiącą element łączności między członkami Komisji oraz sygnalizującą jej działania na forum publicznym. Ostatnio, szczególnym zainteresowaniem (kilkaset wejść) cieszyło się "forum" znajdujące się na tej stronie, poświęcone zagadnieniom zmian pokrywy lodowej.
Komisja wydaje rocznik "Problemy Klimatologii Polarnej" (finansowany przez Katedrę Meteorologii i Klimatologii Polarnej WN AM w Gdyni). Kolejny (18) tom PKP jest złożony, oddany do drukarni, i powinien ukazać się przed końcem roku 2008, jego pełna treść w pdf jest udostępniona od ponad miesiąca w sieci (adres: http://ocean.am.gdynia.pl/p_k_p/prob_008.html ). W bieżącym roku Redakcja PKP, po zgromadzeniu materiału dotyczącego cytowań prac publikowanych, złożyła aplikację o przyzna-nie punktów. Według wstępnych, nieoficjalnych informacji, publikacjom w Problemach Klimatologii Polarnej komisja oceniająca przyznała 4 punkty.
Najważniejszą imprezą Komisji było doroczne, dwudniowe XVIII Ogólnopolskie Semi-narium Meteorologii i Klimatologii Polarnej, zorganizowane przez prof. dra hab. Tadeusza Niedźwiedzia w Sosnowcu (Katedra Klimatologii, Wydział Nauk o Ziemi, Uniwersytet Śląski; 9-10 maja 2008). W Seminarium wzięło udział 38 zarejestrowanych uczestników, pewna niezarejestrowana liczba osób uczestniczyła w jego częściach. Niezarejestrowanymi uczestnikami Seminarium była również liczna grupa studentów Uniwersytetu Śląskiego. Na Seminarium wygłoszono 26 referatów i komunikatów, dotyczących głównie zagadnień mechanizmów klimatycznych i zmian klimatu w Arktyce. Niektóre z referatów wywołały ożywione dyskusje, których jednak nie było można, ze względu na brak czasu, rozwinąć w pełni. Przekrój "regionalny" referentów był bardzo szeroki, obejmując niemal wszystkie polskie ośrodki zajmujące się tą problematyką. Pełen program XVIII Seminarium (podobnie jak i poprzednich Ogólno-polskich Seminariów Meteorologii i Klimatologii Polarnej) znajduje się na stronie www Komisji (adres: http://ocean.am.gdynia.pl/sem/sempol_18.html).
Doroczne, walne zebranie członków Komisji odbyło się 9 maja w Sosnowcu, wzięło w nim udział 11 osób. W trakcie zebrania omówiono sprawy bieżące i sprawy wydawnicze, określono wstępnie zamierzenia na rok następny. Najważniejszymi ustaleniami było:

    1. określenie miejsca i organizatora następnego, XIX Ogólnopolskiego Seminarium Meteorologii i Klimatologii Polarnej (8-9 maja 2009 roku w Gdyni, Katedra Meteorologii i Oceanografii Nautycznej),
    2. uznanie za celowe włączenie się Komisji w organizację dyskusji panelowej na te-mat \"Globalne ocieplenie - ile w nim pierwiastka naturalnego, ile antropogenicznego (Gdynia; 7 maja 2009 r.).
    3. wstępnie wypłynęła kwestia potrzeby zorganizowania konferencji, podsumowującej badania przeprowadzone w trakcie IPY.
W trakcie rejsu r/v "Horyzont II" (07.2008) i dyskusji prowadzonych również z innymi specjalistami, sprawa organizacji konferencji podsumowującej badania prowadzone w trakcie IPY uległa konkretyzacji. Komisja złożyła do Komitetu Badań Polarnych wniosek o dofinansowanie ogólnopolskiej, interdyscyplinarnej konferencji naukowej "SVALBARD - WSPÓŁCZESNE ZMIANY KLIMATYCZNE I ICH IMPLIKACJE ŚRODOWISKOWE". Wstępnie ustalono, że konferencja odbędzie się w dniach 15-17.10.2009 w Gdyni (organizator: Katedra Meteorologii i Oceanografii Nautycznej). Jej celem jest podsumowanie prowadzonych na Svalbardzie badań klimatycznych, przedstawienie rozmiarów i kierunków obserwowanych w ostatnim 100-leciu zmian klimatu Spitsbergenu oraz prześledzenie na tym tle obserwowanych współcześnie (ostatnie 30-lecie) zmian środowiskowych. Zmiany te są tu rozumiane jako zarówno zmiany natury abiotycznej (glacjologiczne, hydrologiczne, geomorfologiczne ...) jak i biotycznej (flora i fauna, ekologia ...). Konferencja ma służyć zapoznaniu się jej uczestników z całym spektrum prowadzonych na Svalbardzie polskich badań oraz wynikami prac badawczych, również realizowanych w ramach Międzynarodowego Roku Polarnego 2007-2008, oraz umożliwić wymianę poglądów między specjalistami z różnych dziedzin. Pełna informacja na temat tej konferencji (komunikat nr 1) znajduje się pod adresem: http://ocean.am.gdynia.pl/sem/svalbard/svalbard-2009.html Wobec tego, że w 2009 roku nie odbędzie się kolejne Międzynarodowe Sympozjum Polarne, konferencja ta będzie forum, umożliwiającym prezentację wyników badań i dyskusję nad nimi.

Komisja Historii i Dokumentacji Badań Polarnych

Prace Komisji Historii i Dokumentacji Badań Polarnych Komitetu Badań Polarnych PAN koncentrowały się głównie na zbieraniu materiałów dokumentujących aktualne działania naukowe i wyprawowe w obszarach polarnych, a także o znaczeniu historycznym z tego tematu. Dzięki dobrej współpracy z członkami Komisji zebrano interesujące materiały dokumentujące stan aktualny polskiej polarystyki, a także jej przeszłość, programy naukowe, wyprawy, sympozja udział w Polski w organizacjach międzynarodowych. Materiały te, po odpowiedniej selekcji, są drukowane w Biuletynie Polarnym w następujących grupach tematycznych:

    - wyprawy i programy badawcze;
    - sympozja i konferencje;
    - krajowe i międzynarodowe organizacje polarne;
    - kalendarium;
    - kronika;
    - recenzje;
    - z dziejów polarystyki.
Jak już wspomniano, główny ciężar prac Komisji koncentruje się wokół Biuletynu, który wydawany jest w nakładzie 350 egz., przekazywany członkom Komitetu Badań Polarnych PAN i Komisji tego Komitetu oraz członkom Klubu Polarnego i uczestnikom Sympozjów Polarnych. Redakcja wysyła też ok. 40 egz. do bibliotek placówek naukowych w kraju, które podejmują lub są zainteresowane problematyką polarną.
Przesyłane do redakcji teksty, fotografie oraz korespondencja po odpowiedniej selekcji są deponowane (za zgodą ich autorów) i fachowo zabezpieczane w Zakładzie Badań i Dokumentacji Polarnej im. prof. Zdzisława Czeppego w UJ.
Komisja nie organizowała specjalnych zebrań, a pracowała na zasadzie doraźnych nieformalnych zespołów. Regularnie odbywały się natomiast posiedzenia zespołu redakcyjnego Biuletynu Polarnego. W roku 2009 planuje się rozpoczęcie działalności sekcji nauk społecznych i humanistycznych związanych z działalnością w obszarach polarnych.
Po rocznej letniej przerwie spowodowanej brakiem funduszy na druk, ukazał się kolejny Biuletyn Polarny nr 14, dofinansowany z Sieci Naukowej "Multidyscyplinarne badania geobiosystemów obszarów polarnych".
Aktualnie rozpoczęto zbieranie materiałów do zeszytu nr 15, który ma być poświęcony głównie prezentacji tematów realizacowanych przez polskie zespoły w ramach Międzynarodowego Roku Polarnego (IPY).
Od numeru 15-tego przewiduje się jako załącznik płytę CD z fotografiami w następujących grupach tematycznych:
    - przyroda i krajobrazy polarne;
    - wyprawy polarne;
    - migawki z życia za kręgiem polarnym;
    - polskie badania polarne - nauka w terenie i w laboratorium.
Wprowadzenie płyty CD zmniejszy liczbę barwnych fotografii w drukowanym tekście, poprawi ich jakość i obniży koszty Biuletynu Polarnego.





















































































































































































































































































Na podstawie: www.igf.edu.pl
Opracował: Włodek Rybicki



Portal Arktyka poleca

Kamczatka i jej ludy autochtoniczne

Kamczatka i jej ludy autochtoniczne

Unikatowe opracowanie Marii Dybowskiej na temat życia, pracy i twórczości znakomitego polskiego uczonego - Benedykta Dybowskiego. Opisy ludów autochtonicznych zamieszkujących Syberię.

Kontakt w sprawie zakupu
mariadybowska[at]interia.pl


Ludy tubylcze Arktyki

Arktyka - Ludy Tubylcze

Tubylcy w Arktyce

Mapka prezentująca wszystkie etniki, które zaliczane są do Małych Ludów Północy przez kraje mające na swoim obszarze strefę arktyczną lub subarktyczną.

Mapa rozmieszczenia ludów tubylczych w tzw. Krajach Arktycznych.
Źródło: www.npolar.no/ansipra

Światowe działania

Ze względu na przynależność i podział państwowy Arktyki między Rosję, Danię, Norwegię, Kanadę oraz Stany Zjednoczone, projektów światowych jest ogromna ilość i o zróżnicowanym zasięgu i charakterze. Począwszy od źródeł wykorzystywania energii (złóż i zasobów) przez ochronę środowiska, badania flory i fauny, a skończywszy na projektach związanych z ludami zamieszkującymi Arktykę i Subarktykę. Interesującym zjawiskiem są inicjatywy oddolne, czyli te działania, które pochodzą od samych autochtonów i przez nich są prowadzone. Są one możliwe dzięki względnej autonomii, jak również silnego poczucia przynależności etnicznej i odrębności wobec kultury dominującej w danym kraju. Często wychodzą one poza obszar na którym kiełkowały a ich idee stają się wspólne dla społeczności z innych rejonów Białego Lądu.

Swoistym "kombajnem" przedsięwzięć stał się Międzynarodowy Rok Polarny (International Polar Year, IPY) ustanowiony po raz trzeci i przypadający na lata 2008-2009. Z uwagą będziemy śledzić na stronach niniejszego serwisu wszystkie te poczynania, które szczególnie dotyczą Małych Ludów Północy (Indigenous Arctic Peoples).

Projekty państw arktycznych
i światowa aktywność >>



Arktyka

Zobacz fascynujący świat lodu na filmach

Arktyka

Wspaniałe zdjęcia, surowość i piękno dzikiej przyrody

Zobacz »