Poznaj tajemnice zagrożonego Świata.
Zobacz albumy, relacje reporterskie, literaturę naukową i fachowe opracowania na temat Arktyki. zobacz na allegro >> |
Polskie projekty arktyczne >>Tekst: Włodek Rybicki
Foto: http://maps.grida.no
Mimo, iż tradycja polskich badań Arktyki sięga XVIII wieku, zainteresowania naszych współczesnych badaczy skupiają się przede wszystkim na polu takich dziedzin jak: klimatologia, botanika, glacjologia, geomorfologia, entomologia oraz ichtiologia. Penetracje etnologiczne ludów arktycznych odbywały się niejako z boku i były raczej obserwacjami "przy okazji". Mam tutaj na myśli historię najnowszą oczywiście - wiek XX. Cofając się natomiast wstecz, możemy natomiast pochwalić się bogatą bibliografią dotyczącą ludów syberyjskich, głównie za sprawą zesłańców politycznych konspirujących przeciwko Caratowi.
Podsumowując - polskich projektów dotyczących badań nad ludami Arktyki jest niewiele i jeśli już są, to są one rozproszone po instytucjach naukowych lub prowadzone przez naukowców - pasjonatów tego regionu. Możemy wymienić tu kilka znaczących nazwisk: Jacek Machowski, Marian Adamus, Maria Magdalena Kośko, Piotr Klafkowski i inni - jako reprezentanci nauk humanistycznych rzecz jasna.
Postaramy się zatem skupić w tym miejscu i opisać polskie dokonania i osiągnięcia związane z Północą, szczególnie w kontekście zamieszkałych tam ludów, choć nie tylko.
Światowe działania >>Tekst: Włodek Rybicki
Foto: http://maps.grida.no
Ze względu na przynależność i podział państwowy Arktyki między Rosję, Danię, Norwegię, Kanadę oraz Stany Zjednoczone, projektów światowych jest ogromna ilość i o zróżnicowanym zasięgu i charakterze. Począwszy od źródeł wykorzystywania energii (złóż i zasobów) przez ochronę środowiska, badania flory i fauny, a skończywszy na projektach związanych z ludami zamieszkującymi Arktykę i Subarktykę. Interesującym zjawiskiem są inicjatywy oddolne, czyli te działania, które pochodzą od samych autochtonów i przez nich są prowadzone. Są one możliwe dzięki względnej autonomii, jak również silnego poczucia przynależności etnicznej i odrębności wobec kultury dominującej w danym kraju. Często wychodzą one poza obszar na którym kiełkowały a ich idee stają się wspólne dla społeczności z innych rejonów Białego Lądu.
Swoistym "kombajnem" przedsięwzięć stał się Międzynarodowy Rok Polarny (International Polar Year, IPY) ustanowiony po raz trzeci i przypadający na lata 2008-2009. Z uwagą będziemy śledzić na stronach niniejszego serwisu wszystkie te poczynania, które szczególnie dotyczą Małych Ludów Północy (Indigenous Arctic Peoples).
Zwracając uwagę na mapę zasiedlenia terenów na kuli ziemskiej, od razu dostrzeżemy, że rozmieszczenie jest zdeterminowane i podyktowane przez środowisko naturalne.
Pierwsze słowa, które przychodzą nam na myśl, i z którymi Arktyka nam się kojarzy, to przede wszystkim śnieg, lodowa pustynia, foki, niedźwiedzie polarne i oczywiście Eskimosi.
Geograficznie Arktyka obejmuje obszar 21 milionów kilometrów kwadratowych a jej granice zostały wytyczone przez średnią temperaturę lipca, która nie przekracza 10 stopni Celsjusza. Kulturowo natomiast, Arktyka zajmuje znacznie szerszy obszar. I tak na przykład w Rosji mianem Małych Ludów Północy określa się prawie wszystkie autochtoniczne ludy Syberii, aż po jej południowe granice.